Extract van de Kaart 08 van het GPDO
Extract van de Kaart 08 van het GPDO
© perspective.brussels

Het Gewestelijk Ontwikkelingsplan (GewOP) legt de doelstellingen en de ontwikkelingsprioriteiten van het Gewest vast, in functie van de sociale en economische behoeften en deze op het vlak van leefmilieu en mobiliteit.

Status en ambities van het GewOP

Het Gewestelijk Ontwikkelingsplan is het belangrijkste plan in de hiërarchie van plannen waar de ontwikkeling van het Gewest en de ruimtelijke ordening in worden vastgelegd. Zoals gedefinieerd in artikel 16 van het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO), is het GewOP het overkoepelende planningsinstrument voor regionale ontwikkeling in het kader van duurzame ontwikkeling. Het GewOP heeft een indicatieve waarde en geen verordenende waarde. De ondergeschikte plannen of de gemeentelijke plannen moeten het zich aan het GewOP aanpassen.

Context

Het GewOP van 1995

Het eerste Gewestelijke Ontwikkelingsplan (GewOP) werd in 1995 goedgekeurd en ligt aan de basis van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het plan moest een antwoord bieden op de stadsvlucht, op het structuurverlies van de stad en vele vragen zoals de lokalisatie van kantoren, huisvesting en de herwaardering van de handelskernen.

Het GewOP van 2002

Het GewOP werd geactualiseerd in 2002. In deze versie heeft men de 'hefboomgebieden' geïntroduceerd, die via richtschema's uitgevoerd dienen te worden, en bepaalde men de 12 prioriteiten voor de ontwikkeling van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In dat opzicht dienden alle beleidsmaatregelen:

  •  een diversiteit teweeg te brengen bij de bevolking van het Gewest door de versterking van de sociale integratie van kwetsbare bevolkingsgroepen, door de bewoners in de wijken te behouden en door een terugkeer naar de stad aan te moedigen;
  •  een duurzame economische ontwikkeling te bevorderen, die voor de Brusselaar jobs genereert, waarbij een overspecialisatie van de gewestelijke economie in de administratieve functies vermeden wordt.
  •  het internationale en interculturele karakter van Brussel op een duurzame manier te integreren in toonaangevende projecten, in relatie tot een sterke identiteit en gebaseerd op openheid en dynamiek.

Actualisatie: het duurzame GewOP

In 2009 wachten nieuwe uitdagingen voor Brussels Gewest: de bevolkingsgroei, opleiding en werkgelegenheid, milieu en duurzame ontwikkeling, internationalisering en een dualisering binnen de stad. De regering beslist om het GewOP in 2009 in haar volledigheid te herzien en wil dat de stad zich verder ontwikkelt rekening houdend met de drie pijlers van duurzame ontwikkeling: het sociale, het economische en het milieu. Er werd een tweede D, voor 'Duurzaam', toegevoegd aan de benaming van het Gewestelijk Ontwikkelingsplan.

Twee versies van het Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling (GPDO) werden door de regering goedgekeurd, een eerste versie in 2014 en een tweede in 2016. Die tweede versie werd begin 2017 onderworpen aan een openbaar onderzoek. Ze bracht een aantal zeer concrete projecten samen op het vlak van huisvesting, mobiliteit, economie en leefomgeving. Dit planningsinstrument heeft als doel om de duurzame ontwikkeling van het gewest uit te denken, te plannen en te promoten met als horizonten 2025 en 2040. Dit mede dankzij projecten die zich integreren in een context van sterke bevolkingsgroei en sociale, economische en culturele diversiteit. Dit project laat zich kenmerken door een dubbele dynamiek:

  •  de ontwikkeling van prioritaire strategische polen;
  •  de organisatie van het Gewest in een veelheid aan verschillende centra, met waardering voor de verschillende wijken en voor de elementen die de lokale identiteit bepalen, maar ook voor de werkgelegenheid, en voor specifieke en plaatselijke dienstverlening.

Het ontwerp van Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling, goedgekeurd op 17 oktober 2016, werd van 13 januari tot 13 maart 2017 onderworpen aan een openbaar onderzoek. De regering heeft bovendien om advies gevraagd van de regionale instanties en heeft uitgebreid over de tekst gecommuniceerd (via fora en een specifieke website). In totaal gaven 5945 burgers en verenigingen hun mening en voorstellen. De Gewestelijke Ontwikkelingscommissie (GOC) analyseerde de reacties en benutte haar expertise met het oog op de definitieve goedkeuring van de herwerkte en vervolledigde tekst.

Agenda 2030 VN en nationale strategie voor duurzame ontwikkeling

De Verenigde Naties keurden in 2015 een programma voor duurzame ontwikkeling met als horizon 2030 goed. Dat programma bestaat uit 17 doelstellingen voor duurzame ontwikkeling. In België moet de Interministeriële Conferentie Duurzame Ontwikkeling (IMCDO) er mee voor zorgen dat het Programma voor Duurzame Ontwikkeling 2030 uitgevoerd wordt. Ze heeft hiervoor een Nationale Strategie Duurzame Ontwikkeling (NSDO) uitgewerkt. Deze visie werd geassimileerd in een nationale strategie die de strategische documenten van de verschillende entiteiten weergeeft: de federale staat, het Vlaams Gewest, het Waals Gewest, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Duitstalige Gemeenschap. Het GPDO is het document dat als basis dient voor het territoriaal beleid van het Brussels Gewest: het is aldus afgestemd op de nationale strategie. Het GPDO, als aanvulling op andere gewestelijke plannen en maatregelen, moet het gewest ondersteunen, om binnen zijn bevoegdheden, de 17 doelstellingen van duurzame ontwikkeling na te streven.

Visies en ambities van het Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling

Met de definitieve goedkeuring van het GPDO op 12 juli 2018 definieert de Brusselse regering haar territoriale visie met als horizon 2040. Het plan heeft de ambitie om een passend antwoord te bieden op de uitdagingen en de doelstellingen die Brussel als stedelijk gebied kent. We denken hier bijvoorbeeld aan de bevolkingsgroei, de toegang tot huisvesting, de economische herstructurering en de toegang tot de arbeidsmarkt, de functionele en sociale diversiteit, de verschillende soorten mobiliteit of nog de milieukwesties.

Het GPDO deelt de ruimtelijke ordening en de regionale projecten op in vier grote thema's:

Het grondgebied inzetten om het kader van de territoriale ontwikkeling vast te leggen en nieuwe wijken te creëren.

Via dit beleidsthema creëert de regering de voorwaarden om nieuwe Brusselaars harmonisch op te vangen en organiseert het de territoriale ontwikkeling om iedereen een woonst aan te kunnen bieden, aangepast aan zijn/haar specifieke levensweg. Het gewest zal zich in tal van centra ontwikkelen, die afgestemd zijn op de wijken, maar ook in 12 prioritaire ontwikkelingspolen waar het Gewest kwalitatieve nieuwe wijken zal creëren met een aanbod aan huisvesting, openbare voorzieningen, activiteiten en groene ruimtes. De finale versie van het GPDO richt zich op het principe van doordachte verdichting, met aandacht voor openbaar comfort en plaatselijke dienstverlening.

Het grondgebied inzetten voor de ontwikkeling van een aangename, duurzame en aantrekkelijke leefomgeving.

Via dit tweede thema wil de regering de levenskwaliteit in het Gewest in stand houden en verbeteren (door de ontwikkeling van aantrekkelijke publieke ruimtes, groene netwerken / waterlopen / biodiversiteit,....) en het grondgebied inzetten voor belangrijke sleutelthema's zoals de strijd tegen vervuiling (geluid, lucht, ...), tegen risico's (overstromingen) en tegen milieuschade (afval, energieverspilling, vernieling van het erfgoed, ...). In het GPDO zijn ook de principes van het lokale buurtleven gedefinieerd (met betrekking tot lokale identiteitskernen) en is het evenwicht tussen wijken of voorzieningen bepaald. In deze tweede pijler wordt er ook veel aandacht besteed aan de regionale ambities op het vlak van stadslandbouw, circulaire economie of veiligheid.

Het grondgebied inzetten voor de ontwikkeling van de stedelijke economie.

Voor het Gewest gaat het erom de krachten te bundelen en om een optimaal evenwicht te bereiken tussen het bedrijfsleven, de economische aantrekkelijkheid van het grondgebied en werkgelegenheid voor de Brusselaars. In dat opzicht houdt het GPDO rekening met de ontwikkeling van de maatregelen om de economische en territoriale activiteiten te stimuleren, zoals de OndernemingsGebieden in Stedelijke Omgeving, de economische ontwikkelingsassen, de beoogde investeringen of meer in het algemeen de opleidingen en de werkgelegenheid. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest herbevestigt naast haar internationale, dienstverlenende en toeristische specialisatie, haar industriële en productieve karakter en de compatibiliteit van een dergelijke economische structuur met een harmonieuze territoriale, ecologische en menselijke ontwikkeling.

Het grondgebied inzetten om multimodale verplaatsingen te bevorderen.

Het GPDO omvat de eerste laag van de gewestelijke visie rond multimodale mobiliteit. Deze zal verder uitgewerkt worden in een gewestelijk mobiliteitsplan dat het operationele aspect zal verduidelijken en uitwerken. De visie, voorgesteld in de definitieve versie van het GPDO vervolledigt, beschrijft en ordent de regionale ambities over dit cruciale aspect van de territoriale ontwikkeling. Thema vier gaat in op de grote doelstellingen volgens de behoeften inzake mobiliteit op lange afstand (op internationaal en nationaal vlak),  op grootstedelijk, gewestelijk en lokaal vlak. De regering herbevestigt haar wens om een grootstedelijke mobiliteit die efficiënt is en voordelen biedt voor iedereen. Het gewest wenst dat iedereen al hetgeen hij/zij dagelijks nodig heeft , kan vinden op vijf minuten van zijn/haar woning en promoot voor de overige verplaatsingen meer multimodale efficiënte mobiliteitsoplossingen. Dit vierde thema toont aldus het kader van de Brusselse mobiliteit waarin de corridors centraal staan: die lange verbindingsassen doorkruisen de stad en zullen ervoor zorgen dat we ons op termijn efficiënt kunnen verplaatsen. Op die assen, en meer algemeen in het gewest, zullen de actieve vervoerswijzen (wandelen, fietsen, ...) en het openbaar vervoer (MIVB-netwerk, de netwerken van verschillende grootstedelijke exploitanten, het spoornetwerk) nog meer aan belang winnen en prioritair worden. Het gebruik van de auto zal haar plaats vinden en zal van innovaties kunnen profiteren.

Slaagvoorwaarden

De tekst wordt afgesloten met een deel over de slaagvoorwaarden van het GPDO.
De doelstellingen voor de toekomst van het gewest kunnen enkel behaald worden in die mate dat er aan bepaalde voorwaarden voldaan wordt. Zo dient de band tussen de gemeentes en andere openbare instellingen en autoriteiten versterkt worden. Het Gewest beschouwt ook de smart city als een cruciale hefboom om haar doelstellingen te bereiken en zal de ontwikkeling ervan verder ondersteunen. Tot slot erkent het gewest in het GPDO dat de band tussen burger en Gewest versterkt moet worden en dan vooral op het vlak van regionale ontwikkeling.

Het uitvoeren van het GPDO

De publicatie van het GPDO is niet het eindstation van een denk- en werkproces over het gewestelijk grondgebied en over de behoeftes van de Brusselaar, maar is in feite de eerste fase: Perspective kreeg van de regering de taak om de actieve opvolging van het project van de GPDO te verzekeren, zowel op het vlak van evaluatie, de uitvoering via andere planningsinstrumenten als via de bekrachtiging van zijn rol als gewestelijke ervaringsdeskundige op het vlak van territoriale ontwikkeling.

Inhoud van het GPDO

Het document bestaat uit verschillende onderdelen:

  1. de tekst van het GPDO opgebouwd rond een inleidend deel en vier thema's die de gewestelijke visie preciseren over de volgende thema's: huisvesting, leefomgeving, economie en werkgelegenheid, mobiliteit, slaagvoorwaarden,
  2. Een overzicht van kaarten
  3. Een bundel met grote kaarten die de visie en ambities van het Gewest op het grondgebied weergeven.

Het GPDO wordt aangevuld met een

Het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering met de goedkeuring van het GPDO zal binnenkort in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd worden. Het GPDO treedt twee weken na de publicatie in werking.

Zodra de tekst gepubliceerd is, zal het Gewest de definitieve en gedrukte tekst van het GPDO ter beschikking van de gemeentes stellen.

Publicaties

het GPDO

De Kaarten

  1. Ruimtelijke ruggengraat en visie voor Brussel
  2. Grote grondreserves
  3. Groen en blauw netwerk
  4. Openbare ruimte en stadsvernieuwing
  5. Economische ontwikkeling
  6. Structurerende mobiliteitsnetwerken
  7. Fietsnet
  8. het stadsproject